Әйел асқақтаса, жылайды,
Еркек асқақтаса, құлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды, әсіресе ер мен әйелді, кішіпейіл болуға шақырады. Тура мағынасында «асқақтау» — өзіне тым сену, кеуде қағу, тәкаппарлану. Астарлы мағынасы — мақтаншақтық пен менмендік түбінде адамды әлсіретеді, абыройын түсіреді. Әйелдің де, еркектің де шектен тыс көтерілуі жақсылық емес: бірі жылауға, бірі құлауға әкеледі. Яғни шын күш — байыптылықта, сабырда, қарапайым мінезде.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жылайды» сөзі — ішкі күйзеліс, өкініш, қоғам алдындағы ұятты білдіреді. «Құлайды» дегені — беделден, абыройдан, тіпті өмірдегі берік орнынан айырылу деген астар береді. Мұнда әйел мен еркек жеке адам ретінде емес, жалпы пенделік болмыстың екі қыры ретінде алынған. Образдар мақтанның соңы қайғыға, паңдықтың соңы сәтсіздікке апаратынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде өзін тым жоғары көрсетіп, басқаларды менсінбейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер өзін бәрінен жоғары ұстап, әріптестерін тыңдамай жүрсе, кейін ұжымнан қолдау таппай, қателік жіберуі мүмкін. Сонда үлкендер: «Асқақтама, кішіпейіл бол» деп осы мақалмен ескерту жасайды.
Erkek asqaqtasa, qulaıdy.