Досыңа балдай тәтті бол,
Дұшпанға тастай қатты бол.
«Досыңа балдай тәтті бол, Дұшпанға тастай қатты бол.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға екі түрлі мінез ұстануды үйретеді: досқа — мейірімді, жылы, сыйлы болу керек; ал дұшпанға — қайратты, берік, тайсалмайтын болу қажет. Тура мағынасында балдай тәтті — тілге жағымды, жұмсақ, жылы сөз. Тастай қатты — берік, мықты, қайтпас мінез. Астарлы мағынасы: достықты қадірле, жақынға ізет көрсет, бірақ жаман ниетті адамға әлсіздік танытпай, өзіңді қорғай біл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балдай тәтті» сөзі адамды өзіне тартатын, сүйкімді, мейірімді қарым-қатынасты білдіреді. «Тастай қатты» — беріктік, төзім, батылдық, қажет кезде шегінбейтін мінездің бейнесі. Халық бал мен тасты қарама-қарсы қойып, достықтағы жылылық пен жауға қатысты қаттылықты айқын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдармен қарым-қатынаста орынды шекара ұстау керек екенін еске салады. Мысалы, жұмыста әріптесіңмен ашық, сыпайы сөйлесесің, ал біреу саған қиянат жасағысы келсе, өз құқығыңды сабырмен, бірақ нық қорғайсың. Яғни, жақсыға — жұмсақтық, жаманға — берік ұстаным керек.
Dushpanǵa tastaı qatty bol.