Ел көшеді деп отыныңды тауыспа,
Жау келеді деп асыңды тауыспа.
«Ел көшеді деп отыныңды тауыспа, Жау келеді деп асыңды тауыспа.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды орынсыз үрейге берілмеуге, болашақты жамандықпен болжай бермей, бүгінгі барын ұқыпты сақтауға үйретеді. Тура мағынасында, ел көшеді екен деп отынды түгел жағып жіберме, жау келеді екен деп ас-азығыңды орынсыз тауыспа деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — жалған қауіпке еріп, қолдағы қорды бекер шашпау, сабырмен әрекет ету. Адам әрқашан сақ болғаны дұрыс, бірақ қорқыныш ақылды жеңбеуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отын» — үйдің жылуы, тұрмысқа қажет қоры; «ас» — күнкөріс, тіршілік нәпақасы. «Ел көшеді» дегені — үлкен өзгеріс, жұрттың дүрлігісі; «жау келеді» дегені — қауіп-қатер, алаң күй. Яғни мақал өмірдегі дабыл, қауесет, күдік сияқты нәрселер адамның берекесін қашырмауы керегін бейнелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл нақыл қазір де өзекті: кейде адамдар әлеуметтік желідегі алыпқашпа сөзге сеніп, асығыс шешім қабылдайды. Мысалы, біреу «ертең қиын болады» деп қолындағы ақшасын орынсыз жұмсап, кейін қажетіне жетпей қалуы мүмкін. Сондықтан мақал ойланбай әрекет етпеуге, сақтық пен үнемділікті қатар ұстауға шақырады.
Jaý keledi dep asyńdy taýyspa.