Бұйырмаса, бұттан кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсені иемденіп, сақтап тұрғандай көрінсе де, егер ол несібе бұйырмаса, сол қолда барынан да айырылып қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамның барлық ісі тек өз күшіне емес, тағдырға, жазмышқа да байланысты деген ойды білдіреді. Яғни, маңдайға жазылмаған нәрсе қолдан сусып кетеді, ал бұйырған несібе өз жолымен келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бұттан кетеді» деген тіркес өте бейнелі. Ол бір нәрсенің аяқ астынан жоғалып кетуін, күтпеген жерден қолды болуын көрсетеді. «Бұйырмаса» сөзі — тағдырдың реті келмесе деген мағынада. Халық осы арқылы адамның құлшынысы болғанымен, бәрі бірдей жүзеге аспайтынын, кейде сәт пен жазмыштың шешуші рөл атқаратынын тұспалдайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспар бұзылып, күткен нәтиже шықпай қалғанда айтылады. Мысалы, адам ұзақ уақыт қалаған жұмыс орнына өте жақын келіп, соңғы сәтте қабылданбай қалса, «Бұйырмаса, бұттан кетеді» деп сабырға шақырады. Бұл сөз өкінішті жеңілдетіп, әр іске тәубе мен сабырмен қарауға үйретеді.