«Батар күннің атар таңы бар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Кешке батқан күн ертеңіне міндетті түрде қайта шығады, батқан күннің артынан атар таң келеді. Мақал үмітті үзбеуге үйретеді: қараңғы, қиын кезең мәңгі емес, оның соңынан жарық күн туады. Қайғы, сәтсіздік, ауру артта қалып, жақсылық келетініне сендіреді. Кейде оны кеңірек те түсінеді: бір істің аяқталуы — жаңасының басы, бір кезең бітсе, орнына жаңасы келеді.
Образдар мен теңеулер
«Батар» мен «атар» — дыбысы үндес, мағынасы қарама-қарсы етістіктер. Күннің батуы мен таңның атуы — табиғаттағы ең айқын, ешқашан бұзылмайтын кезектесу. Дала адамы түнді мал күзетінде, қыстың ұзақ түнін қора басында өткізген, сондықтан таңның атуын асыға күтуді жақсы білген. Мақал осы мәңгі ырғақты адам тағдырына көшіреді: түн қаншалық ұзақ болса да, таң бәрібір атады. Тұжырымдылығы мен үндестігі оны оңай есте қалдырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қайғыға батқан, қиын жағдайда қалған адамды жұбатып, үміт беру үшін айтылады. Сарыны — жылы демеу. Мысалы, жұмыстан шығып қалған ұлына анасы: «Уайымдама, батар күннің атар таңы бар». Қаралы үйде орнын тауып, абайлап айтқан жөн: кейде сөзден гөрі үнсіз қолдау артық.
Қолданылу жағдаяттары
— Бұршақ егінін ұрып кеткен диқанға көршісі келесі жылдың да барын айтып, осы мақалмен жұбатты.
— Финалда ұтылып жылаған қыз балаға бапкері келесі жарыстың жақын екенін айтып, көңілін көтерді.