Баста ми болмаса,
Екі аяққа күш түседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ойы мен ақылы дұрыс болмаса, істің бәрі дене күшімен, бос әуремен шешіледі дегенді білдіреді. Тура мағынасында «баста ми болмаса» — бас ішінде ой, парасат, ақыл жоқ деген ұғым. Ал «екі аяққа күш түседі» — адам дұрыс бағыт таба алмай, көп жүреді, шаршайды, бірақ нәтижеге жете алмайды. Астарлы мағынасы: ақылсыз іс көп еңбекке түсіріп, уақытты да, күшті де зая кетіреді. Сондықтан кез келген істі бастамас бұрын ойлану, саралау, ақылды қолдану қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бас» — адамның ой-санасы, ал «ми» — парасат пен ақылдың символы. «Екі аяқ» — әрекет, қозғалыс, тірлік белгісі. Яғни ой болмаса, адам тек жүріп-тұрумен шектеліп, нақты шешімге келе алмайды. Бұл бейне ақыл мен әрекеттің байланысын көрсетеді: ақыл жол сілтейді, ал күш соны жүзеге асырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жоспарсыз жұмыс істеп, қайта-қайта қателесетін адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, бәрін соңғы түнде қуса, көп әуреге түсіп, шаршайды да, нәтижесі төмен болуы мүмкін. Сондықтан ақылмен жоспарлау — бос күш жұмсамаудың жолы.
Eki aıaqqa kúsh túsedi.