Басшысын таппаған ел азады,
Жолдасын таппаған ер азады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің де, ердің де тірегі дұрыс таңдалған басшы мен сенімді жолдас екенін айтады. Тура мағынасында, бастаушысы жоқ жұрт бағыттан жаңылады, ал қасында сырлас, дем берер серігі жоқ адам әлсірейді. Астарлы мағынасы — халықты алға бастайтын ақылды, әділ басшы керек, ал жеке адамға өмір жолында сүйеніш болатын адал дос қажет. Басшы елді тәртіпке, бірлікке, мақсатқа бастайды; жолдас ерді жігерлендіріп, қиын сәтте қолдайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ел" — тек халық емес, ортақ мүддесі бар қауым. "Азаду" — іргесі сөгіліп, берекесі кету деген ұғым. "Ер" сөзі азаматтық, жауапкершілік, қайрат мағынасын береді. "Жолдас" — жай серік емес, сын сағатта танылатын сенімді адам. Сондықтан бұл мақал басшы мен жолдастың адамның да, қоғамның да бағытын анықтайтынын бейнелі түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақал жақсы жетекші мен дұрыс ортаның маңызды екенін еске салады. Мысалы, сыныпта ұйымшыл, әділ жетекші болса, балалар бір-біріне сүйеніп, ортақ істі тиянақты атқарады; ал сенімді досы бар оқушы қиындықты жеңіл еңсереді.
Joldasyn tappaǵan er azady.