Біреу өлмей біреу күн көрмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің өмірден өтуі, кетуі арқылы екінші біреу тіршілік етіп, нәпақа табады деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — өмірде әркімнің несібесі, бақ-дәулеті, мүмкіндігі әртүрлі болады; біреудің орны босаса, екіншісі соны пайдаланып күн көреді. Мақал адамды тағдырдың, тіршіліктің заңдылығын түсінуге шақырады. Мұнда қызғаныштан гөрі сабыр, өмірдің өткінші екенін мойындау басым.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «біреу өлмей» дегені тек физикалық өлім ғана емес, бір істің, бір мүмкіндіктің аяқталуын да меңзейді. «Біреу күн көрмейді» тіркесі — тіршілік ету, табыс табу, несібеге ие болу деген ұғым. Яғни халық өмірді тартыс, алмасу, орын алмасу арқылы түсіндіріп отыр. Бұл жерде өлім мен күнкөріс қатар қойылып, өмірдің біріне бірі жалғасқан қатал шындығы көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бәсекелі ортада жиі еске түседі. Мысалы, бір компания жабылғанда, ондағы тәжірибелі мамандарды басқа мекеме жұмысқа алады, ал жаңа орын ашқан адам сол мүмкіндіктен пайда көреді. Яғни бір жағдай аяқталса, екінші біреуге жол ашылады. Мақал мұндай сәттерде сабыр сақтап, өмірдің заңын түсініп әрекет етуге үйретеді.