Арғын - адыр, қыпшақ - шадыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ру аттары арқылы ел ішіндегі мінез, қоныс және тіршілік ерекшелігін тұспалдайды. Тура мағынасында Арғын мен Қыпшаққа тән жер бедері айтылғандай көрінгенімен, астарында әр рудың өз болмысы, қонысқа, ортаға, тіршілікке бейім табиғаты бар деген ой жатыр. Мұнда ру атауы тек белгі ретінде алынып, халықтың кең дүниетанымы мен жер тану тәжірибесі көрсетіледі.
Образдар мен теңеулер
«Адыр» — белесті, қыратты жердің бейнесі; ол кеңдік, биіктік, шоқтығы бар өңірді аңғартады. «Шадыр» сөзі де жердің шұрайы, бедері, өзгеше сипаты туралы халықтық сипаттама ретінде қолданылады. Екі сөздің қатар келуі арқылы әр өңірдің өз өрнегі, әр елдің өз ерекшелігі бар екені байқалады. Мақалдың көркемдігі де осында: қысқа ғана сөзбен жер мен елдің мінезін қабыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне тарихи-танымдық мәнде, ру мен жердің ерекшелігін әңгімелегенде айтылады. Мысалы, біреу «мына өңірдің табиғаты бір бөлек» десе, үлкендер «Арғын — адыр, қыпшақ — шадыр» деп, елдің жер тану, орта тану дәстүрін еске салуы мүмкін. Яғни мақал халықтың географиялық байқағыштығын танытады.