Қоян аяғын жеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істің ізі жасырынып, себебі анықталмай қалғанын білдіреді. Тура мағынасында «қоян аяғын жеп қойғандай» — аяқтың өзі жоқ, ізін табу қиын деген бейнелі ой бар. Астарлы мағынасы бойынша, бір оқиғаның шындығы бұлыңғыр болып, кімнің не істегені белгісіз қалған жағдайда айтылады. Кейде бұл сөз адам әрекетінен кейін дәлел қалмай, істің түбіне жету қиын болғанда да қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қоян — жылдам, епті, ізін білдірмей қашатын аңның бейнесі. «Аяғын жеген» деген тіркес шын мәнінде мүмкін емес жағдайды суреттеп, нәрсенің мүлде жоғалып кетуін, не оның сырын ашу қиын екенін меңзейді. Халық қоянның үркек мінезін, ізге түссең де тез ғайып болатынын осылай астарлаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір нәрсенің себебі табылмай, дерек жоқ болып тұрғанда айтылады. Мысалы, үйдегі ақша жоғалып, ешкім білмей қалса, үлкендер: «Қоян аяғын жеген бе?» деп, істің түп-төркінін табу қиын екенін білдіруі мүмкін.