Ай мінбей атыңды мақтама,
Жыл тұрмай қатыныңды мақтама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бір нәрсенің немесе біреудің шын қадірін асықпай, уақыт өте келе ғана танитынын білдіреді. Тура мағынада аттың мінуге жарамдылығы бірден білінбейді, ал әйелдің, жардың да жақсы-жамандығы бір күнде байқалмайды. Астарлы мағынасы — кез келген адамға не іске толық көз жеткізбей тұрып, орынсыз мақтау айтуға болмайды. Уақыт сынағы — ең әділ өлшем.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — тіршілікке керек серік, ал «қатын» — отбасы, жар, үйдің берекесі деген ұғымда айтылған. «Ай» мен «жыл» — қысқа және ұзақ мерзімді сынақтың бейнесі. Яғни, ай өтіп-ақ кейбір қасиет білінсе де, нағыз шындық жыл өткенде ашылады деген ой бар. Бұл теңеулер адамдарды байқағыш болуға, асығыс шешімнен сақтануға үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа танысқан адамға, жаңа жұмысқа, жаңа затқа немесе жаңа кәсіпке бірден баға бермеу керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, біреу жаңа қызметкерді бірінші аптада-ақ «өте мықты» деп асыра мақтамауы тиіс, себебі оның еңбекқорлығы мен тұрақтылығы уақыт өте анықталады. Бұл мақал сабырлы болып, шынайы бағалауға шақырады.
Jyl turmaı qatynyńdy maqtama.