Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
38.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Үлкенді шақыр - асыңа келсін,
Үлкенге күл - басыңа келсін.
Үлкенге күл - басыңа келсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен адамды құрметтеудің маңызын айтады. Тура мағынасында, үйге дастарқан жайғанда жасы...
Көп ортасында кәрің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің, яғни жұрттың ішінде жас та емес, кәрі де емес, ақылы толысқан,...
Жылқының басы мың қаладан қайтады.
**Негізгі мағынасы** Жылқының басы мың қаладан қайтады деген мақал адамды туған жері мен үйренген ортасынан жырақтатсаң...
Қартайсаң да өлімді ойлама,
Еліңді ойла.
Еліңді ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қартайған шақта да өз басының қамына ғана берілмей, елінің болашағын ойлауға үндей...
Мен де едім сендей ,
Сен де боларсың мендей .
Сен де боларсың мендей .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін, жас пен кәрінің, бүгінгі күшті мен ертеңгі әлсіздің орнын алм...
Қартайған түйе кетеген келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қартайған адам не жануар бұрынғыдай қуатты, ширақ бола алмайтынын астарлап айтады. Тура м...
Арықты күтсең - тойынар,
Кәріні күтсең - қойылар.
Кәріні күтсең - қойылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малды жақсылап бағып-күтсең, ол семіріп, тойынады; ал кәрі адамға...
Інің ағаңдай болмас,
Ағаң атаңдай болмас.
Ағаң атаңдай болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық қатынаста әр адамның өз орны бар екенін білдіреді. Іні – іні болып қалады, қанша...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.