Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.3K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Талаптының тоқпағы тасқа шеге қағады.
**Негізгі мағынасы** Талапты, жігерлі, табанды адам алған бетінен қайтпайды. Мақалдың тура мағынасында тоқпақтың күшімен...
Ебептен - себеп ,
Балшықтан - мұрат .
Балшықтан - мұрат .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істің өз ыңғайы, жолы, амалы табылса, көздеген мақсатқа жетуге болатынын білді...
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін білдір...
Жолдан алған жолда қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жол үстінде, сапар кезінде табылған немесе қолға түскен нәрсе сол жолд...
Артың олжа - басқа еңбек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі табысы мен жетістігі оңай келмейтінін айтады. Бір істің жемісін көру үші...
Диқан болсаң, қос өгізің тең болсын,
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
Шаруа болсаң, қос етегің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекке кіріскен адамның ісі үйлесімді, құрал-жабдығы сай, қолы берекелі болсын деген ойд...
Қыдырдың қасында болғанша,
Бұлақтың басында бол.
Бұлақтың басында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Қыдыр сияқты киелі, бақыт әкелетін жанның қасында жүргеннен гөрі, бұлақ...
Шақырусыз тойға барғанша,
Таяқ ал да, қойға бар.
Таяқ ал да, қойға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шақырылмаған жерге барудың, жөнсіз араласудың жөн еместігін аңғартады. Тура мағынасында:...
Екпесең, жер қысырайды,
Күтпесең, көл қысырайды.
Күтпесең, көл қысырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге дән екпесең, ол игерілмей бос қалады; көлге күтім жасамасаң, суы...
Жайылымын тапса, мал семіреді,
Қайырымын тапса, жан семіреді.
Қайырымын тапса, жан семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малға жақсы жайылым, құнарлы өріс табылса, ол тойынып, күйі жақсы болы...
Атты күнде мінсең - тулақ,
Аптада мінсең - қунақ.
Аптада мінсең - қунақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атқа күнде мінсең, ол тозып, жұпыны күйге түседі, яғни «тулаққа» айна...
Қойың болмаса,
Байлықта ойың болмасын.
Байлықта ойың болмасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қойың, яғни мал-мүлкің болмаса, байлық туралы көп ойлама дегенді б...
Мал малсақты табады.
**Негізгі мағынасы** «Мал малсақты табады» деген мақалдың тура мағынасы — мал өзіне жайлы, мал бағуға ебі бар, қамқор а...
Егіншінің пірі - Диқан ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал егіншілік пен диқаншылықтың қасиетті, берекелі кәсіп екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Ескерген ескі асынан сақтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам бұрыннан бар, ескі асты да ескеріп, ысырап етпей сақтайды. Астарлы...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.