Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
298.6K
Қаралым
281
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы аз, жаман көп,
Бидай аз, сабан көп.
Бидай аз, сабан көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егін орылғанда бидайдан гөрі сабан көп болады. Астарлы мағынасы: дүниед...
Жар басындағы жантақты
Жаннан кешкен нар жейді.
Жаннан кешкен нар жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жардың басында өскен жантаққа жету де, оны жеу де оңай емес; мұндай жер...
Жорғаң болса, өрге сал,
Ісің ақ болса, көпке сал.
Ісің ақ болса, көпке сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға атты адам өрге шығарса да шаршамайды, жүрісі жайлы, жүрдек болад...
Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Жолына қарай жегін жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі өз орнына, өз жағдайына қарай істеу керек екенін білдіреді. Тура мағынасында жер...
Еңбегің - дәулетің.
**Негізгі мағынасы** Еңбек еткен адам қор болмайды, қайта сол еңбегінің жемісін көріп, тұрмысын түзеп, береке табады. Мұ...
Жігіттің жұмсаған күшін сұрама,
Бітірген ісін сұра.
Бітірген ісін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды істеген еңбегімен бағалау керек екенін айтады. Жігіттің қанша күш жұмсағаны, қанша...
Алтын шыққан жерді белден қаз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын табылған жерді тереңірек, тіпті белге дейін қаз деген сөз. Астар...
Саудагер есепке байиды.
**Негізгі мағынасы** «Саудагер есепке байиды» деген мақалдың тура мағынасы — саудамен айналысқан адам табысын көбейту үш...
Бекерден бекер жатқаннан Тәңір безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды бос жатудан, еріншектіктен, еш іске жарамайтын салғырттықтан тыяды. Тура мағынасын...
Ешкі бақтым - еңіреп бақтым.
**Негізгі мағынасы** «Ешкі бақтым - еңіреп бақтым» деген мақал малдың ең қолайсыз, бейнеті көп түрін баққан адамның көр...
Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Отының аз болса, бір жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ. Ас...
Түйе анасы бірден ,
Қой анасы бестен ,
Өсейін десе астаң -кестең.
Қой анасы бестен ,
Өсейін десе астаң -кестең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал төлдің, яғни жас малдың өмірі мен өсуінің өз заңдылығы барын білдіреді. Түйе ботасын көбі...
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ырыс-береке, дәулет үйге есік арқылы кіреді, ал бала бесіктен өсіп-өн...
Қой бақтым -қоңырау тақтым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой баққан адам мойнына қоңырау тағып, малды бағуда сақтық пен бақылау...
Ата дәулеті балаға сәулет болмайды.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған дәулет, байлық немесе дайын мүлік баланың өзіне берік тірек бола алмайды. Яғни, ата-а...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.