Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
786.6K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жарыста немесе шабанда ат жалғыз шапса, жолы ашық болып, бөгетсіз жүйрі...
Жын ұрғаннан жұқана қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жын ұрған, яғни есінен танған, әлсіреген адамнан тек «жұқана», қалдық...
Сабағы жаман жемістің дәні де жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ағаштың сабағы әлсіз не жаман болса, одан шыққан жемістің де са...
Оттай орақшы, жаудай қарақшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның іс-әрекеті мен мінезін қатты сынап, бейнелі түрде сипаттайды. Тура мағынада «...
Ерікті ауызға бөрікті бас сыяды.
**Негізгі мағынасы** Ерікті, кең пейілді, тәуекелге бара алатын адамға мүмкіндік те, ырзық та көп жол ашады деген ой айт...
Сиыр сипағанды білмейді,
Жаман сыйлағанды білмейді.
Жаман сыйлағанды білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сиырды қанша сипап, күтіп-баптасаң да, ол соны адамша түсініп, алғыс а...
Молданы мазарда көр,
Делдалды базарда көр.
Делдалды базарда көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай абыройлы, жөн білетін сияқты көрінетін кейбір адамдардың шын болмысы іс үстінде б...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.