Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Өлім - ұзақ жолдың алысы.
**Негізгі мағынасы** «Өлім — ұзақ жолдың алысы» деген мақал адам өмірінің қысқалығын әрі оның соңғы шегі өлім екенін ас...
Есті елін табар,
Ессіз жаттың отын жағар.
Ессіз жаттың отын жағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, есті адамның өз елін, өз жұртын, өз ортасын қадірлейтінін айтады. Есті адам туға...
Патшаның қолтығы кең, құйрығы ұзын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында патшаның ықпалы зор, айналасы кең, билігі мықты екенін аңғартады. Астарл...
Қиналып сұрағанға берсең,
Өзіңді сыйлағаның;
Өзіңді сыйлағаның;
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қиналып, мұқтаж болып сұрап келген адамға көмек берсең, оған ғана емес...
Малдың жайын баққан білер,
Оттың жайын жаққан білер.
Оттың жайын жаққан білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің шын жайын оны істеп жүрген адам ғана толық түсінетінін айтады. Тура мағынасында...
Білмегенді білдір,
Қолына алтын жүзік ілдір.
Қолына алтын жүзік ілдір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білмейтін адамға үйретіп, оның қолына алтын жүзік ілдіру. Астарлы мағы...
Мешелден жөтел кетпейді.
**Негізгі мағынасы** «Мешелден жөтел кетпейді» деген мақал сырттай қарағанда адамның сырқаты туралы айтылғандай көрінген...
Әдепті әдепсізден үйрен.
**Негізгі мағынасы** «Әдепті әдепсізден үйрен» мақалының тура мағынасы — адам тәртіпті, сыпайы кісінің қасында жүріп қа...
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алды...
Қомағайдың сыбағасы - бір шөкім ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қомағай адамға көп нәрсе бұйырмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, бірден көп же...
Екі иығына екі үкі, басына бір үкі қадаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі ерекше, сән-салтанаты көп адамды суреттейді. Тура мағынасында адамның екі...
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Ұрлығыңа көнсем де, қорлығыңа көнбеймін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің ұрлығын уақытша көтеруге, шыдауға болады, бірақ қорлық көрсет...
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бойы шағын, әлсіздеу құс әтештің түйе жүгін көтере алмайтыны сияқты,...
Ойлаған ойды, қыстаған тұрмыс аздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды іштен мүжитін ең ауыр нәрсенің бірі — орындалмай жүрген ой мен таршылыққа түскен т...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.