Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
53.5K
Қаралым
161
Орташа
Сұрыптау:
Еңбексіз ит жер,
Бейнетсіз бит жер.
Бейнетсіз бит жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында өте терең ой жатыр: еңбектенбеген ад...
Кедейліктен кісі өлмейді,
Қиналады жан шіркін.
Қиналады жан шіркін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейлік адамның өмірін бірден тоқтатпайтынын, бірақ жанға ауыр салмақ түсіретінін білдір...
Бай болып көргеніміз жоқ,
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақтың өмірінде байлық та, кедейлік те тұрақты өлшем емес, адам басы...
Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Нан мен тұздан үлкен тағам жоқ деген мақалдың тура мағынасы — адамға ең керек, ең қарапайым ас осы...
Көптен үміт еткен аздан құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп нәрсеге үміт артып, соның бәрін күткен адам кейде қолындағы аз дүни...
Жамау тапқан жарлы болмас.
**Негізгі мағынасы** Жамау тапқан жарлы болмас деген мақал сырттай қарағанда кедей адамға киімнің жыртығын жамау ғана же...
Бір сауда иіп кетеді,
Бір сауда киіп кетеді.
Бір сауда киіп кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауда-саттықта әртүрлі нәтиже болатынын меңзейді: бір сауда пайда әкеліп, адамды өсірсе,...
Барболсаң «жоқпын» деме,
Жоқ болсаң «тоқпын» деме.
Жоқ болсаң «тоқпын» деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шынайылыққа, кішіпейілділікке шақырады. Тура мағынасында: қолыңда бар нәрсе болса...
Бас ауырып, балтыр сыздар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның денесі қартайғанда немесе қатты шаршап, көп қиындық көргенде ауыратынын білдіреді...
Байлар ашты тоқ санар,
Аш жаманын жоқ санар.
Аш жаманын жоқ санар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен кедейдің, тоқ адам мен аш адамның дүниені қабылдауы әртүрлі болатынын білдіреді....
Құдай жүгіртпегенді
Бұзау - жүгіртеді.
Бұзау - жүгіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдай адамды бір іске өзі жетелемесе де, кейде кішкентай ғана себеп үл...
Бізден айна мен тарақ қалғалы қашан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға керекті қарапайым тұрмыстық заттар: айна мен тарақтан да жұрдай...
Барлардікі жорға-жорға,
Жоқтардікі зорға-зорға.
Жоқтардікі зорға-зорға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малы, дүниесі, мүмкіндігі бар адамның тіршілігі жеңіл, жүрісі де «жорға...
Аш атасын танымас.
**Негізгі мағынасы** «Аш атасын танымас» деген мақалдың тура мағынасы — қатты ашыққан адам өзіне ең жақын, ең қымбат кі...
Аш қадірін тоқ білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тоқ адамның аштықтың ауырлығын толық сезіне алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, қарны...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.