Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
26.1K
Қаралым
263
Орташа
Сұрыптау:
Жер тағдыры - ел тағдыры.
**Негізгі мағынасы** «Жер тағдыры — ел тағдыры» деген мақалдың тура мағынасы — жердің жай-күйі қандай болса, елдің де б...
Кен байлық -
Кең байлық.
Кең байлық.
**Негізгі мағынасы** «Кен байлық — кең байлық» деген мақалдың тура мағынасы: жер қойнауындағы кен, қазба байлық мол бол...
Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Алақандай жерің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынмен апталған тақ отырғаннан, өзіңе тиесілі шағын ғана жердің бол...
Жер отты болса, мал сүтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің шөбі шүйгін, оты мол болса, мал жақсы жайылып, сүтті әрі күйлі болатынын білдіреді...
Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байлықтың пайда болуы үшін еңбек те, жер де қажет. Астарына үңілсек, ад...
Жайлауы жақсының әр бұта түбі бір кесек ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, берекелі жердің қадірін айтады. Тура мағынада: шөбі шүйгін, жайлауы құтты өңірде м...
Қара жердің қадірін,
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жер мен аттың қадірін соларға күнде мұқтаж болып жүрген, тіршілігі соған байланып отырған...
Төрелі жерге ел тоқтайды,
Төбелі жерге мал тоқтайды.
Төбелі жерге мал тоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел отыратын, қоныс қылар жер тегіс, шұрайлы болса, онда халық тұрақтап...
Жер зымыранса, дүние қараң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің құты кетіп, тозып, берекесі бұзылса, соның әсері бүкіл тіршілікке тарайтынын білді...
Жерін қорлаған жерленбей қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз жерін, елін, атамекенін қорлап, қадірлемеген адам ақырында қадірсіз...
Жаудың үлкені - елдің жауы,
Даудың үлкені - жердің дауы.
Даудың үлкені - жердің дауы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау ішіндегі ең қауіптісі — жеке адамға емес, бүкіл елге төнетін жау; д...
Бұлақ көрсең, көзін аш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолы жеткен жақсылықты байқап, оны сақтап, пайдаға жарату керегін айтады. Тура мағ...
Жердің бақыты тайса,
Су сайға құлайды.
Су сайға құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің берекесі кетсе, одан тарайтын игілік те төмендеп, өз арнасынан ауытқитынын білдіре...
Жігіт - жерінде, жекен - көлінде.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт - жерінде, жекен - көлінде» деген мақал адамның өз орнында, өзіне лайық ортада ғана толық к...
Талқы - ерге пайда,
Тамшы - жерге пайда.
Тамшы - жерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз ғана болса да, әр нәрсенің өз орнында үлкен пайдасы бар екенін білдіреді. «Талқы» — те...
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жазда...
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы д...
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.