Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
30.9K
Қаралым
312
Орташа
Сұрыптау:
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Жер дақылымен бай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын байлығы мал-мүлікпен ғана өлшенбейтінін айтады. Адамды бай ететін — ақыл, пар...
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, он...
Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Алақандай жерің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынмен апталған тақ отырғаннан, өзіңе тиесілі шағын ғана жердің бол...
Арша - орман анасы.
**Негізгі мағынасы** Арша — орманда өсетін, табиғатқа көрік беріп қана қоймай, басқа өсімдіктер мен аң-құсқа да қолайлы...
Арқада қыс болмаса, арқар ауып несі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Арқа өңірінде қыс қатты болмаса, арқар өз мекенін тастап, басқа жаққа а...
Астық жоқ жылы тіленші қыстайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: астық шықпаған, егін болмай қалған жылы кедей-кепшіктің хәлі өте ауырл...
Атадан мал қалғанша ,тал қалсын.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған малдың бәрі бір күнде таусылып, ұрпаққа ұзақ пайда бермеуі мүмкін. Ал тал — өссе, көл...
Ауыл көркі - тал,
Дала көркі - мал.
Дала көркі - мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауылдың сәні мен тіршілігі табиғи ортаға және шаруашылыққа байланысты екенін білдіреді....
Ағаш бір жерде өседі.
**Негізгі мағынасы** «Ағаш бір жерде өседі» деген мақал адамға өз орнын, өз топырағын, өз ортасын қадірлеуді меңзейді....
Ақ қар болса, ақ нан көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста қар қалың, аппақ болып жауса, жер ылғалға қанып, көктемде егін жа...
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де аза...
Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байлықтың пайда болуы үшін еңбек те, жер де қажет. Астарына үңілсек, ад...
Бұлақ көрсең, көзін аш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолы жеткен жақсылықты байқап, оны сақтап, пайдаға жарату керегін айтады. Тура мағ...
Даланың көркі - ағаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кең далаға сән беріп, оны көрікті ететін нәрсенің бірі ағаш екені. Аст...
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Жер диқанды баласындай сүйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жер мен диқанның арасындағы қасиетті байланысты білдіреді. Диқан жерді анасындай көріп, а...
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы д...
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жазда...
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.