Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
113.4K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Еділ басынан былғанып, сағасынан тұнады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, істің не қоғамның күйі басынан қалай басталса, соңғы нәтижесі де соған қарай қал...
Жүрсең мандырсың,
Жатсаң қалғырсың.
Жатсаң қалғырсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қимыл-қозғалысқа, еңбекке, әрекетке шақырады. Тура мағынасында жүріп-тұру, іс қылу...
Есің барда етек жап,
Қайратың барда мал тап.
Қайратың барда мал тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жастықтың, деннің саулығы мен ақыл-есінің бар кезінде қамдануға шақырады. «Есің ба...
Егін піспей қам сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егін әлі пісіп үлгермей тұрып, жинауға қажет құрал-сайманды, жұмыс күш...
Жорға мінген жолда қалады,
Жүйрік мінген қолды болады.
Жүйрік мінген қолды болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға мінген адам жолдың сәніне ғана ілесіп, ұзаққа шаба бермейді, ал ж...
Бүгін тындырар ісіңді ертеңге қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды уақытты бағалауға, істі кейінге шегермей дер кезінде орындауға шақырады. Тура мағы...
Ерте еккен бүтін алар,
Кеш еккен отын алар.
Кеш еккен отын алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егінді ерте ексең, ол толық пісіп, мол өнім береді; ал кеш ексең, егін...
Көрінген төбенің алысы жоқ,
Көтерген жүктің ауыры жоқ.
Көтерген жүктің ауыры жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көздеген мақсатына жету жолы сырттай ұзақ көрінсе де, әрекет етіп, табандылық тан...
Биыл ізі болса,
Келер жылы өзі болады.
Келер жылы өзі болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, бастаған істің үзілмей жалғасуының нәтижесін айтады. Егер биыл бір нәрсенің ізі...
<<Өлі-тірі» өткен соң,
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – бір істің, даудың не салттың өз уақыты өтіп кеткен соң, оны қайта қозғ...
Қысқа күнде қырық жерге көмбе қойған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі асығыстықпен, ойланбай, ретсіз атқарған адамды меңзейді. Тура мағынада «қысқа кү...
Қысқа күнде қырық жерге көмбе қойған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қысқа күннің ішінде қырық жерге көмбе көму мүмкін емес, яғни бір адамға...
Қашпаған қашардың уызына қаратып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің әлі толық бітпегенін, бірақ оның болашағы барын білдіреді. Тура мағынада қашпағ...
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жарыста немесе шабанда ат жалғыз шапса, жолы ашық болып, бөгетсіз жүйрі...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.