Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
249.8K
Қаралым
297
Орташа
Сұрыптау:
Кенді жерде жылан бар,
Шөлді жерде қыран бар.
Шөлді жерде қыран бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кенді, бай өңірде жылан кездеседі, ал шөлді жерде қыран ұшады. Астарлы...
Улы жыланның терісі жұмсақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — улы жыланның терісі сыртынан жұмсақ, жылтыр, қолға жағымды болып көрін...
Екі тау қосылады дегенге нан,
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шектен тыс сенгіш болмай, өмірдегі шындықты таразылап қарауды ескертеді. Біріншіде...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Иесіз есекті бөрі жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ есекті бөрі оп-оңай алып кетеді, өйткені оны қорғайтын адам жо...
Жалынсаң, жау басынар,
Басынар да, басыңа шығар.
Басынар да, басыңа шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін түсіріп, орынсыз жалынса, қарсылас не пиғылы жаман адам оны әлсіз деп сан...
Қора толы қойыңды қотыр тоқты бүлдірер.
**Негізгі мағынасы** Қора толы қой — мол ырыс, жиналған еңбек пен берекенің белгісі. Ал қотыр тоқты — әлсіз, ақауы бар,...
Қорқақтың қолы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам тәуекелге бара алмайды, батыл қадам жасай алмайды, сондықтан қолындағы мүмкіндігін толы...
Бектің бұлағынан су ішпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында «бек отырған, билік иесі бар бұлақтан су ішпе» деген сақтық ескертпесі с...
Атанның күші қомында,
Азық-жемі жолында.
Азық-жемі жолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған атанның күші оның қомында, ал оның азығы мен жемі жо...
Қалыңға құсың түспесін,
Жаманға ісің түспесін.
Жаманға ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, жаман ортадан, теріс пиғылды кісіден аулақ жүруге үндейді. Тура мағына...
Итке мылтық не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің қолына мылтық ұстатудың қажеті жоқ деген ой. Астарлы мағынасы —...
Күн бұлтты деп,
Жылқыны суармай жүрме.
Жылқыны суармай жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі кейінге қалдырмай, алдын ала қамдануын ескертеді. Тура мағынасында: аспан бұ...
Қашпақ, қумақ - ерге сын,
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, бір жерден екінші жерге ауысу да, біреуді қуу не қашу да...
Жатқа сыр айтпа, өзің өтірік айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі түрлі ескерту жасайды: біріншісі — сырыңды, ішкі ойыңды кез келген жат адамға...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.