Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124.2K
Қаралым
147
Орташа
Сұрыптау:
Нас басқанды бит басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кім кір-қожалақ, салақ жүрсе, ондай адамға бит тез жұғады. Астарлы мағы...
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген істі құралсыз, даярлықсыз бастамауға үйретеді. «Сабы жоқ шотпен отын жа...
Тұмаудың түбі - құрт,
Тұманның түбі - жұт.
Тұманның түбі - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы не өмірдегі кіші белгіні дер кезінде байқап, оның үлкен апатқа ұласуын алдын...
Ауыз - дарбаза , сөз - самал ,
Құдай ұрғанда не амал?
Құдай ұрғанда не амал?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам аузы арқылы айтылған сөздің үлкен күшке ие екенін білдіреді. Тура мағынасында ауыз —...
Арыққа мінгенше, аяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыққа мінуге болмайтыны, яғни орынсыз, қисынсыз іске бармау керегі. А...
Қорықсаң, қасқыр інінің аузына барып жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтықты, екіұдай күйді әжуалайды. Тура мағынасында: егер адам қорқақ болса, қасқырдың...
Үрген ит кісі қаппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкі...
Қысқы шілдеде ну сақта,
Жазғы шілдеде су сақта.
Жазғы шілдеде су сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс кезінде отын мен азықты, ал жаздың аптап ыстығында су қорын алдын...
Итке берсең асыңды,
Иттер тартар басыңды.
Иттер тартар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ас-суыңды итке берсең, оны басқа иттер тартып жейді. Астарлы мағынасы:...
Жауды аяған жаралы.
**Негізгі мағынасы** «Жауды аяған жаралы» деген мақалдың тура мағынасы — жауға босаңсып қарасаң, өзің де зардап шегесің....
Тозған қазды топтанған қарға жем етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозығы жеткен қазды үйір болып жиналған қарғалар оңай олжа е...
Ел-елдің заңы басқа,
Иттері қара қасқа.
Иттері қара қасқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр елдің, әр ортаның өз тәртібі, заңы, салты болатынын білдіреді. Тура мағынасында — елде...
От ішінде мақтаны сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — оттың ішінде мақта сияқты тез тұтанатын, нәзік затты сақтау мүмкін еме...
Тегі жаманды тең көрме,
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тек сыртқы сөзіне не жақындығына қарап бағаламауды ескертеді. Тегі жаман, ниеті бұ...
Апат айтып келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кенеттен болатын қиындық пен қасірет алдын ала ескертіп келмейтінін білдіреді. Адам өмірі...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.