Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.5K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Тәуекелдің көңілі тоқ.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам іштей бекем болады, себебі ол шешім қабылдап, әрекетке көшті. Бұл мақалдың тура...
Жердің аласа-биігі бар,
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз деңгейі, өз қиындығы болатынын білдіреді. Жердің аласа да, биігі де...
Ертеңгі сөз түсте жоқ,
Түстегі сөз кешке жоқ.
Түстегі сөз кешке жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің уақытында айтылмаса, оның әсері де, құны да кемитінін білдіреді. Тура мағынасында:...
Алғаш ойла, кейін сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, алдымен ойланып алып сөйлеуге шақырады. Тура мағынасында — сөз айтпас бұ...
Зерек ақыл - суық мұз.
**Негізгі мағынасы** «Зерек ақыл - суық мұз» деген мақал ақылды, алғыр адам сезімге беріліп, асығыс қимылдамайтынын біл...
Өзі келген текенің
Өзін атпа, көзін ат.
Өзін атпа, көзін ат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі келіп тұрған текені атсаң да, ең алдымен көзін көздеп ат деген ой....
Қиял - ой қанаты,
Ой - тіл қанаты.
Ой - тіл қанаты.
**Негізгі мағынасы** Қиял адамның ойына серпін беріп, оны алысқа жетелейді. Ал ой сол қиялды жүйелеп, сөзге айналдырады....
Дұшпаннан түк тартсаң да пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаудан, дұшпаннан аз болса да бір нәрсе алсаң, соның өзі пайдаға жарайд...
Ақыл бастайды, аяқ тастайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл адамды дұрыс жолға бастап, істің жөнін көрсетеді. Бірақ кез келген іс тек оймен ғана бітпейді,...
Мылтығыңның күмісін айтпа, тиісін айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге әдемілік қосып, сыртқы жылтырақты мақтағаннан гөрі, істің нақты нәтижесін айтуды үй...
Баста ақыл болмаса,
Көз - бөстектің жыртығы.
Көз - бөстектің жыртығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басындағы ақылдың қадірін айтады. Егер адамда ой, парасат, дұрыс бағыт болмаса,...
Қыдырып ішкен көженің қиюы жоқ,
Қыдырып айтқан биліктің керегі жоқ.
Қыдырып айтқан биліктің керегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыдырып, бейберекет ішілген көженің дәмі мен реті болмайды; сол сияқты...
Қарақұрт жеген қой семіреді.
**Негізгі мағынасы** Қарақұрт жеген қой семіреді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, өйткені қарақұрт — улы жәндік....
Жаратқанға сенген жаяу қалады .
**Негізгі мағынасы** «Жаратқанға сенген жаяу қалады» деген мақал адам тек тілек пен сенімге ғана сүйеніп, әрекетсіз отыр...
Ерліктік шарты - өзіне сенгендік.
**Негізгі мағынасы** «Ерліктік шарты - өзіне сенгендік» деген мақал ерлік пен батырлықтың ең басты негізі — адамның өз...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.