Жоқ табылмайды емес,
Іздеуі жетіспейді;
Адам бермейді емес,
Сұрауы жетіспейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түйіні — жоқ нәрсенің бәрі бірдей мүлде табылмайтын нәрсе емес, көбіне оны табуға адамнан ізденіс, талап, әрекет жетіспей жатады. Сол сияқты біреуден көмек, сый, мүмкіндік, кеңес сұрағанда да көбіне адам бермейді емес, оны дұрыс сұрау, орнымен тіл қату жетіспейді. Яғни тіршіліктегі көп олжа мен игілік ниетке, ізденіске және дұрыс қарым-қатынасқа байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жоқ табылмайды» дегені — қол жетпейтін нәрсе сияқты көрінгенмен, шын мәнінде оны іздесе табуға болатынын білдіреді. «Іздеуі жетіспейді» — жалқаулық, селқостық, талаптың аздығы. Ал «адам бермейді емес» тіркесі адамдардың көбіне сараң емес, тек өтініштің мәні, әдебі дұрыс болмағанда бермеуі мүмкін екенін аңғартады. «Сұрауы жетіспейді» — өтініштің сыпайы, нақты, орынды айтылуы қажет деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, кеңес сұрау, көмек алу кезінде өте орынды. Мысалы, студент қажетті мәліметті интернеттен таппадым десе, бұл кейде іздеу тәсілінің әлсіздігінен болады; ал мұғалімнен не әріптестен анық, сыпайы сұраса, көп нәрсе түсіндіріледі. Сондықтан бұл мақал адамды талаптануға, дұрыс сұрауға және белсенді болуға үйретеді.
Izdeýi jetispeıdi;
Adam bermeıdi emes,
Suraýy jetispeıdi.