Сабы алтын болса да,
Көсеудің көсеу аты қалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: сабы алтын болғанымен, көсеу — отқа арналған қарапайым құрал, оның атауы мен қызметі өзгермейді. Астарлы мағынасы: заттың сырты қанша сәнді, қымбат болса да, оның табиғаты мен шынайы мәні жоғалмайды. Яғни, сыртқы жылтырға алданып, ішкі болмысын ұмытпау керек. Адамға қатысты айтсақ, сыртқы көрініс, атақ-даңқ немесе байлық адамның шын мінезін толық өзгерте алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын сап» — әдемілік, байлық, көзге түсетін сыртқы сән-салтанаттың белгісі. Ал «көсеу» — қарапайым, күнделікті тұрмыста қолданылатын құрал. Осы екі образ арқылы халық сыртқы жылтыр мен ішкі мәннің айырмасын шебер көрсеткен. Мақал «аты қалмайды» деу арқылы заттың не адамның шын сипаты бәрібір танылады деген ойды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамды сыртқы киіміне, телефонына не қызметіне қарап ғана бағаламау керек деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, біреу қымбат көлік мініп, сәнді киінсе де, егер сөзі мен ісі ұнамсыз болса, оның шынайы мінезі бәрібір білінеді. Сондықтан бұл мақал қарапайымдылық пен шынайылыққа шақырады.
Kóseýdiń kóseý aty qalmaıdy.