Жаман ауыздан жыландай сөз шығады.
«Жаман ауыздан жыландай сөз шығады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жаман ауыздан шыққан сөз жыландай шағып, у шашады. «Жаман ауыз» — ұрысқақ, өсекші, ниеті бұзық адам. Оның сөзі біреуді жаралап, араны бұзуға бағытталған. Мақал сөздің адамның ішкі пиғылын ашатынын айтады: ішінде у бар адамның аузынан бал шықпайды. Сонымен бірге ондай кісіден сақтанып, оның сөзіне ерте сенбеуді де ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Жылан — қазақ ұғымында қауіптің, жасырын зұлымдықтың белгісі. Ол шуламай, байқатпай келіп шағады, уы денеге тарайды. Жаман сөз де солай: айтылғанда байқалмай, кейін адамның көңілін улайды, арасын суытады. «Жыландай» теңеуі сөздің иіріліп, бұралып шығатынын да елестетеді. Мақалда ауыз бен сөз — ыдыс пен оның ішіндегісі: ыдыс таза болмаса, ішіндегісі де бұзылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды өсек, қаскөй сөз, ұрыс үстіндегі жаман сөзден кейін, ондай адамды мінеу үшін не одан сақтандыру үшін айтады. Үні ескерту, сын. Жай ғана ашуланып қалған адамға айтса, артық болады — мақал тұрақты жаман әдет туралы. Мысалы: «Оның айтқанына мән берме, жаман ауыздан жыландай сөз шығады».
Қолданылу жағдаяттары
— Көршінің келіні туралы өсек тарағанда, ауылдағы әже оны таратқан әйелдің ескі әдетін біліп, мақалды айтып, жұртты сабырға шақырады.
— Тойда тілек айтып тұрып біреуді іліп өткен жігіттен кейін ақсақал дастарқан басында мақалды күбірлеп айтып, басын шайқайды.