Жаманға олжа түссе,
Үлесе алмай көпке түседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман, яғни пиғылы бұзық, сараң не әділетсіз адамға олжа, табыс немесе артық дүние түссе, ол оны дұрыс бөлісе алмайтынын айтады. Мұндай адам алғанын өз пайдасына ғана жұмсап, көпке жеткізбей, ақыры сол игіліктің берекесін қашырады. Астарлы мағынасы — адам бойындағы мінез байлықтан да маңызды: жомарттық, әділдік, ынсап болмаса, келген ырыс та пайда әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "олжа" — тек соғыстағы олжа емес, өмірдегі кез келген күтпеген табыс, ырыс, мүмкіндік. "Көпке түседі" дегені — ортақ пайдаға айналудың орнына, дауға, таршылыққа, қызғанышқа ұласуы мүмкін екенін білдіреді. Яғни мақал табыстың өзі емес, оны қалай пайдалану маңызды екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді ортақ қаржы, жоба не ұйым ішіндегі табысты бөлу кезінде қолдануға болады. Мысалы, бір топ адам бірге жұмыс істеп, пайда тапқанда, ішіндегі біреу есепсіздік жасап, ақшаны әділетсіз бөліп алса, қалғандары ренжіп, ынтымақ бұзылады. Сондайда осы мақал еске салады: пиғылы жаман адам қолындағыны игілікке айналдыра алмайды.
Úlese almaı kópke túsedi.