Жаман қатын байына
Жалғыз атын сойғызар;
Жақсы қатын жолдасын
Жоқтан құрап тойғызар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйелдің отбасындағы орнын салыстыра көрсетеді. Тура мағынасында: жаман қатын үйдің берекесін кетіріп, ерінің жалғыз атын да сойдырып, қиын кезде пайда орнына зиян келтіреді. Астарлы мағынасы: үй ішіндегі ынтымақты сақтай алмайтын, ысырапшыл не жөн білмейтін адам отбасына ауырлық түсіреді. Ал жақсы қатын бар жоқты үнемдеп, ақылмен тіршілік етіп, аз дүниеден де ырыс жасап, шаңырақты тоқтыққа жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жалғыз ат" — үйдің соңғы тірегі, ең қымбат мүлік, күнкөріс құралы. Оны сойғызу — барды қадірлемеу, қиындықты көбейту деген ишара. "Жоқтан құрап тойғызар" деген жол әйелдің ептілігін, үнемшілдігін, үй шаруасына ұқыптылығын бейнелейді. Яғни жақсы жар мол байлықтан емес, ақыл мен сабырдан береке жасайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасылық жауапкершілік пен үнемшілдіктің маңызын еске салады. Мысалы, кірісі аз болса да, бір отбасы табысын орынсыз шашпай, азық-түлігін жоспарлап, балаларына жетерлік жағдай жасай алады. Сонда береке байлықтың көптігінен емес, ақылмен жұмсаудан келетінін түсінеміз.
Jalǵyz atyn soıǵyzar;
Jaqsy qatyn joldasyn
Joqtan qurap toıǵyzar.