Жалқаудың арбасы зар жылайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жалқаудың арбасы зар жылайды деген мақал адам еңбектен қашса, ісі оңбайтынын білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — арба күтім көрмесе, жөнделмесе, жүруге жарамай қиналады. Астарлы мағынасы — жалқау адам жұмысын кейінге қалдырып, әрекет жасамай жүрсе, тұрмысы да, тірлігі де ауырлап, берекесі кетеді. Еңбек етпегеннің ісі ілгері баспайды, ал салақтық пен еріншектік ақырында өзіне зиян болып тиеді.
Образдар мен теңеулер
Арба — адамның шаруасы, тіршілігі, күнделікті жұмысы сияқты өмірлік нышан. Оның «зар жылауы» — істің бұзылуы, берекесіздігі, қиынға түсуі дегенді бейнелейді. Қазақ ұғымында арба — қозғалыс пен тірліктің құралы, сондықтан оның жүремей қалуы адамның ісінің тоқырауын аңғартады. Бұл жерде жансыз нәрсеге адамша қиналу сипат беріліп, ойды әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал уақытты бос өткізіп, міндетін орындамайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент сабаққа дайындалмай, тапсырманы соңына қалдыра берсе, емтихан алдында қиналады, бағасы төмен болады. Яғни жалқаулықтың түбі — қиындық, ал еңбек пен ұқыптылық — табысқа жол.