Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
«Жақсының сөзі кепіл, Жаманның өзі кепіл.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да, ісі де кепіл бола алмайды. Астарлы мағынасы — адамның адамгершілігі мен беделі оның сөзіне жауап бере алуынан, уәдесінде тұруынан білінеді. Жақсы кісі ар-ұятты жоғары қояды, сондықтан оның сөзіне сенуге болады. Ал жаман кісі сөзімен де, ісімен де сенім тудырмайды, өйткені ол тұрақсыз, екіжүзді немесе жауапсыз болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кепіл» сөзі — уәденің, сенімнің, жауапкершіліктің белгісі. «Жақсының сөзі» дегені тек әдемі сөйлеу емес, шыншылдық пен беріктік. «Жаманның өзі» дегені — ондай адамды сөзі арқылы емес, тіпті өз тұлғасы арқылы да сенімді тірек деп қабылдау қиын екенін білдіреді. Яғни мақал адамды сыртқы сөзімен емес, ішкі мінезімен өлшеу керек деген ой айтады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Мысалы, жұмыс орнында бір адам уәдесін орындап, мерзімінде келіп, тапсырманы тиянақты атқарса, оның сөзіне бәрі сенеді. Ал үнемі сөзінде тұрмайтын адам қанша уәде берсе де, оған сенім азаяды. Сондықтан бұл мақал адамды адал болуға, сөз бен істі тең ұстауға үндейді.
Jamannyń ózi kepil.