Алажағым кетсе де, айтажағым кетпесін.
«Алажағым кетсе де, айтажағым кетпесін.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда дүние-мүлік, мал, не басқа да артық қазына азайса да, ең қымбат нәрсе — абыройы мен жақсы аты сақталсын деген тілек. Астарлы мағынасы: байлық кетуі мүмкін, бірақ адамға қалады деген ең үлкен құндылық — ар, намыс, бедел, тілектестік және жақсы сөз. Халық «бардан айырылу өкініш емес, жақсы атыңнан айырылу өкініш» деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алажағым» — адамның мал-мүлкі, дүние жинағы, несібесі. «Айтажағым» — жұрттың айтып жүрер жақсы пікірі, құрметі, аты. Яғни біріншісі — сыртқы байлық, екіншісі — ішкі абырой мен қоғамдық бағасы. Мақал екі нәрсені салыстырып, дүние өтпелі, ал жақсы атақ пен сый-құрмет ұзақ сақталатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызметте, оқуда, көпшілік ортада өз беделіңді сақтаудың маңызын білдіреді. Мысалы, бір адам жұмыстан қысқарып, табысы азайса да, әріптестері оны адал, мәдениетті, сөзіне берік адам ретінде құрметтеп қалуы мүмкін. Сонда байлығы кемісе де, абыройы кемімегені — мақалдың мәні.