Қасықтап алғанмен көл таусылмас,
Ұры қанша алғанмен ел таусылмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көлден қасықпен су алғаннан көлдің суы таусылмайды, ал ұры қанша ұрласа да, елдің түбі құрымайды. Астарлы мағынасы — біреудің малына, несібесіне, дүниесіне қол сұғу үлкен күнә екенін ескертеді. Ұрлық бір адамның дәулетін азайтқанымен, халықтың берекесі мен өміршеңдігін жоя алмайды. Бірақ ұрының өзі ардан айрылып, жұрт алдында қарабет болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қасықтап алу» — аз-аздап, мардымсыз ғана алу деген бейне. «Көл» — молшылықтың, кең дүниенің символы. «Ұры» — адал жолдан тайған адамды білдіреді, ал «ел» — тұтас жұрт, халық, өмірдің жалғастығы. Осы екі образ салыстыру арқылы халықтың ырысы мен бір адамның қылығының арасы үлкен екені көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал дүкеннен, жұмыстан, ортақ мүліктен ұрлық жасауға қатысты айтылады. Мысалы, кеңседегі бір адам кеңсе қағазын, кеңсе затын үйіне таси берсе, «Қасықтап алғанмен көл таусылмас» деп ескерту айтуға болады. Бірақ мақалдың негізгі сабағы — «көптің дүниесіне қол сұқпа, адал бол» деген ой.
Ury qansha alǵanmen el taýsylmas.