Өзіңді олжалатпай,
Өзгені олжалай алмайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: өзіңе пайда түсірмей, өзгені де олжалы ете алмайсың. Астарлы мағынасы: адам алдымен өз ісін дұрыс ұйымдастырып, өз пайдасы мен жағдайын реттеп алуы керек. Өзі әлсіз, қамсыз, дайын емес жан басқаларға да нақты көмек бере алмайды. Яғни табысқа жету, біреуге қол ұшын беру, ортақ игілікке үлес қосу үшін алдымен өзіңде мүмкіндік, тәжірибе, күш болуы қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «олжалау» сөзі олжа табу, пайда көру, нәтижеге жету деген ұғымды білдіреді. «Өзіңді олжалату» — өз еңбегіңнің жемісін көру, өз жағдайыңды түзеу. Ал «өзгені олжалау» — басқаға пайда келтіру, біреуді жетістікке жеткізу. Мақал осы екі ұғымды қатар алып, адамның өзіне жауапкершілікпен қарауын меңзейді. Образды түрде айтқанда, өз қоржыны бос адамның өзгенің қоржынына да құт қоса алмайтынын ескертеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді оқу, кәсіп, бизнес, тіпті күнделікті тұрмыста да қолдануға болады. Мысалы, жас маман алдымен өз мамандығын жақсы меңгеріп, тәжірибе жинаса, кейін басқаларға пайдасы тиетін мықты маманға айналады. Яғни өзіңді дамытпай, өзгеге нақты көмек беру қиын екенін ұқтырады.
Ózgeni oljalaı almaısyń.