«Туған жерге туың тік.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Туған жерге туың тік деген мақал адам өз елін, өскен ортасын қадірлеп, сол жерде тірлік етіп, еңбек етуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында бұл — бір жерге ту тігу, яғни сол жерді мекен ету, оны өзіңнің орны деп тану. Астарлы мағынасында туған жердің топырағы, суы, елі адамға ерекше жақын екенін, өз еліңе қызмет ету — ең үлкен парыздың бірі екенін меңзейді. Бұл мақалда елге адал болу, туған өлкені көркейту, жат жерде жүрсең де түп тамырыңды ұмытпау идеясы жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ту» — намыс, елдік, мақсат пен тұрақтылықтың белгісі. «Тігу» сөзі бекіну, орнығу, жауапкершілік алу мағынасын береді. Яғни адам туған жерінде жай ғана өмір сүріп қоймай, сол жердің дамуына үлес қосуы керек деген ишара бар. Ту — биік мұраттың, бірліктің де символы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, оқуын бітірген жас маман шетелге немесе үлкен қалаға кетпей, ауылына келіп мектепте жұмыс істесе, дәрігерлік қызмет атқарса, бұл — туған жерге ту тіккені. Яғни өз өлкесіне пайда келтіру, елге қызмет ету осы мақалдың мәнін ашады.