Туған жер - тұғырың,
Туған тіл - Қыдырың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Туған жер мен туған тіл — адамның ең асыл тірегі, өмірдегі орны мен қадірін айқындайтын рухани негіз. Мақалдың тура мағынасы: адамға туған жер тұғыр болады, ал туған тіл оның қыдыры, яғни өмірлік сәні, рухани азығы. Астарлы мағынасы: өз жерін, өз тілін қадірлеген адам ғана тамырын ұмытпайды, елге сыйлы, рухы биік болады.
Образдар мен теңеулер
«Тұғыр» сөзі құстың қонатын орны сияқты берік, сенімді тірек дегенді білдіреді. Бұл — туған жердің адамға пана, сүйеніш екенін аңғартады. Ал «қыдыр» сөзі береке, құт, ырыс ұғымдарымен сабақтас. Туған тіл адамның жанын байытып, сөзін көріктендіріп, өміріне мән беретін қасиетті құндылық ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тәуелсіздік, тіл мәртебесі, елдік сана жайлы айтылғанда жиі қолданылады. Мысалы, басқа қалада оқып жүрген жас студент туған тілінде сөйлеуге, өз жерінің тарихын білуге тырысса, ол осы мақалдың мағынасын өмірде жүзеге асырады. Туған жері мен тілін құрметтеу — ұлттық болмысты сақтаудың жолы.
Týǵan til - Qydyryń.