Кең пейілге ас көп, менменге тас көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кең пейіл адамға ырыс пен несібе көп жолығады, өйткені ол барын бөлісіп, айналасына жылылық таратады. Ал менмен, тәкаппар адам өзінен басқаны менсінбей, көпшіліктен алыстайды, сондықтан оның жолы ауырлап, өмірі тас сияқты қатайып, берекесіз болады. Мақал тура мағынасында «ас» пен «тас» жайлы айтқандай көрінгенімен, астарында адам мінезі мен өмірлік несібе жатыр. Яғни кеңдік — береке, менмендік — кедергі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — молшылықтың, ризықтың, берекенің бейнесі. «Кең пейіл» дегені — жомарттық, мейірім, кешірімшіл мінез. Ал «тас» — ауырлықтың, суықтықтың, тоқыраудың нышаны. «Менменге тас көп» деу арқылы халық тәкаппар адамның жолында жеңілдік аз, тірлігі ауыр болатынын көркем түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдармен қарым-қатынаста өте орынды. Жұмыста немесе отбасында кішіпейіл, ашық мінезді адамға жұрт көмектеседі, сенім артады. Мысалы, әріптестерін менсінбей, бәрін менің деген адам ұжымда жалғыз қалып, ісі де алға баспай қалады. Ал қарапайым, кең пейілді адамға қолдау көп болып, жолы жеңілдейді.