Сорлының аты сорға жығылар,
Оралып келіп, орға жығылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қиындыққа ұшыраған, бағы жанбаған адамның басынан бір қайғы кетсе, екіншісі келіп соғатынын білдіреді. Тура мағынасында — аты сорлы, яғни соры қайнаған адамның жолы болмай, сорға да, орға да жығылуы мүмкін. Астарлы мағынасында — өмірі ауыр, тіршілігі тұйық адам бір сәт түзелгендей болса да, абайсыздық не тағдыр салдарынан қайтадан қиындыққа тап болады. Мұнда тек жеке сәтсіздік емес, адамның жағдайының мүшкілдігі мен үмітсіз күйі суреттеледі.
Образдар мен теңеулер
«Сор» — сәтсіздік, жолдың болмауы, ырыссыздықтың белгісі. «Ор» — құлау, тұзақ, тағы бір апат. Ал «ат» сөзі адамның өзіне емес, оның тіршілік көлігіне теңеу ретінде алынған: адамның бағы мен тірлігі аты арқылы көрінеді. Яғни, адамның жолы нашар болса, оның ісі де оңбайды деген ой берілген. Қысқа тармақтардағы қайталама ырғақ мақалдың мұңды, ауыр салмағын күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өмірі бірінен соң бірі қиындыққа толы адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмысы жүрмей жүрген адам табылған табысынан да айырылып қалса, жұрт «Сорлының аты сорға жығылар» деп, оның мүшкіл халін бейнелеп айтуы мүмкін. Алайда мұндай сөзді біреуді кемсіту үшін емес, жағдайдың ауырлығын түсіндіру үшін қолданған дұрыс.
Oralyp kelip, orǵa jyǵylar.