Шыбық тимей шыңқ етер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның орынсыз ашуланғыш, қызба мінезін сипаттайды. Тура мағынасында, шыбық тимесе де дыбыс шығып кетеді деген ой бар. Астарлы мағынасы — біреу болмашы сөзге, кішкентай іске, жеңіл сынға да бірден шамданып, шыдамсыздық танытатын адам туралы айтылады. Мұндай кісі сабыр сақтамай, әр нәрсені үлкейтіп қабылдайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шыбық» — жеңіл тиетін, болмашы себептің белгісі. «Шыңқ етер» — кенет шыққан дыбыс сияқты, адамның тез ширығып кетуін бейнелейді. Яғни бір ғана ұсақ түрткіден-ақ көңілі бұзылып, ашуы сыртқа шығатын мінез осылай образды түрде берілген. Қазақ мақалында бұл қылық ұнамсыз сипат ретінде көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі, жұмыстағы не отбасындағы ұсақ келіспеушілікке шамданатын адамға қатысты айтылады. Мысалы, қызметтес әріптесі ескерту жасаса, бірден ренжіп, дау көтеретін кісіге «шыбық тимей шыңқ етер» деп баға береді. Мұндай сөз адамды сабырға, өзін ұстай білуге шақырады.