Тұздық ішкен теке көзденіп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тұздық ішкен текенің көзі жасаурап, көзінен су ағады. Астарлы мағынасы: бір нәрсенің дәмін, рахатын көрген адам немесе мал сол нәрсеге үйреніп, қайта-қайта соны іздейді; сондай-ақ тұзды, ащы нәрсе әсер еткенде адамның көзі жасқа толатынын да меңзейді. Халық бұл арқылы дәмге, әдетке, тіпті кей мінезге тез байланып қалатын құбылысты бейнелеген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «теке» — қыңыр, ширақ малдың образы. «Тұздық» — дәм беретін, бірақ ащылығы да бар нәрсе. «Көзденіп» сөзі көздің жасаурауын білдіреді. Яғни сырттай қарағанда қарапайым көрінгенімен, бұл тіркес адамның не малдың бір әсерден кейін өзгеріп, сол әсерді сезініп тұрғанын әдемі суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бір нәрсеге әуестеніп алған адамға немесе пайдасын көріп, сол іске қайта-қайта ұмтылған жанға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір адам жеңіл табысқа үйреніп алып, адал еңбекке салғырт қараса, оны «тұздық ішкен текедей, соған әбден үйір болып алыпты» деп сипаттауға болады.