Құлықсыздың қырық желеуі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Құлықсыздың қырық желеуі бар» деген мақал адамда ниет болмай тұрса, ол істі орындамауға сылтау көп табатынын білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — бір нәрседен қашқан кісі әртүрлі уәж айтып, жауапкершіліктен жалтарады. Астарлы мағынасы — еріншектік, салғырттық және ниетсіздік адамды алға бастырмайды. Шын ықыласы бар адам бір ғана жол іздесе, құлықсыз адам кедергіні көбейтіп көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қырық» сөзі нақты сан емес, «өте көп» деген ұғымды береді. «Желеу» — сылтау, ақталу деген мағынада қолданылған. Яғни, құлықсыз жанның ойынан сылтау таусылмайды, бір істі бастауға да, аяқтауға да қашқақтайды. Бұл бейне адамның ішкі ниеті мен мінезін әшкерелейтін өткір теңеу.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал оқуда, жұмыста, үй тірлігінде жауапсыздық танытатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, студент тапсырманы уақытында орындамай, «интернет жоқ», «уақытым болмады», «жұмыс көп болды» деп қайта-қайта ақталса, оған осы мақал дәл келеді. Ол адамға сылтаудан гөрі ниет пен тәртіп керек екенін еске салады.