Басқа пәле - тілден.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді орынсыз айту, ойланбай сөйлеу адамға көп зиян әкелетінін ескертеді. Тура мағынасында пәле тілден шығады, яғни ауыздан шыққан сөз дау туғызып, жанжалға, өкінішке, тіпті ауыр зардапқа жеткізуі мүмкін. Астарлы мағынасы — адам өз сөзін қадағалап, әрбір айтқанын салмақпен айтуы керек, себебі тілдің кесірі кейде істен де қатты болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "пәле" сөзі — кесір, қиындық, бәле, жанға бататын жағдайдың бейнесі. "Тіл" — адамның ішкі ойын сыртқа шығаратын құрал ғана емес, мінезі мен мәдениетінің өлшемі ретінде алынған. Қазақ танымында тіл — екі ұшты қару: дұрыс қолдансаң, елді ұйыстырады, теріс қолдансаң, араны ашады. Сондықтан мақал тілдің қуатын да, қауіпті тұсын да бір-ақ ауыз сөзбен көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Ашумен жазылған бір комментарий не орынсыз айтылған сөз үлкен дау тудыруы мүмкін. Мысалы, қызметкер жиналыста әріптесін көптің алдында кемсітіп сөйлесе, кейін арадағы сенім бұзылып, ұжымда салқындық пайда болады. Сондықтан бұл мақал адамды сабырлы, сыпайы, ойлы сөйлеуге тәрбиелейді.