Өттім дей бер арманда,
Жар таппасаң жалғанда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірдегі ең үлкен арманының бірі — адал жар табу екенін білдіреді. «Өттім дей бер арманда» дегені: адам тірлікте талай істі бітірдім, бәрін көрдім деп ойлауы мүмкін, бірақ шын бақыт пен толықтық жар табылмаса, көңілде бір мұң қалады деген астар бар. Яғни, жалғыз жүрген адам қанша жетістікке жетсе де, жан серігі жоқ болса, өмірі кемшін сезіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өттім» сөзі өмір өткелінен өттім, тәжірибе жинадым дегенді меңзейді. Ал «арманда» сөзі орындалмаған тілек, ішкі сағыныш мағынасын береді. «Жар» — тек өмірлік серік қана емес, үйдің берекесі, сенім мен сүйіспеншіліктің символы. «Жалған» сөзі бұл дүниенің өткіншілігін, адам ғұмырының қысқалығын аңғартады. Сондықтан мақал жардың қадірін өмірдің өзімен тең қояды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасылық өмірдің, сыйластық пен түсіністіктің қаншалық маңызды екенін еске салады. Мысалы, бір адам мансап қуып, байлық жинап жүріп, жеке өмірін елемесе, кейін жалғыздықтың ауырлығын сезінуі мүмкін. Сол кезде бұл мақал оның ойына «нағыз бақ — жанашыр серігіңнің болуы» дегенді салады.
Jar tappasań jalǵanda.