Отпен кіріп, күлмен шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір іске шамадан тыс араласқан, оттай лаулап кірісіп, ақыры сол істен зиян шегіп, күйіп-пісіп шығатын адамды білдіреді. Тура мағынасында адам отқа кіріп, күл болып шықпайды, ал астарлы мағынасында бір дауға, жанжалға, қиын іске орынсыз киліккен кісі өзіне салмақ түсіріп, беделінен, тыныштығынан айырылатыны айтылады. Яғни, әр іске ойланып кіріспесе, түбі өкінішке әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — ашу, дау, қауіпті іс, қызу қимылдың символы. «Күл» — сол әрекеттің нәтижесіндегі жұтаңдық, күйреу, әлсіреу белгісі. Отқа кірген нәрсе жанып, күлге айналатыны сияқты, шектен шыққан әрекет адамды да титықтатады. Халық осы екі образ арқылы асығыстықтың, орынсыз қызбалықтың зиянын өте әсерлі көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желідегі айтыс-тартысқа, жұмыс орнындағы орынсыз араласуға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер өзіне қатысы жоқ дау-дамайға араласып, кейін басшылықтың сөгісін алып, беделінен айырылса, «Отпен кіріп, күлмен шықты» деуге болады. Бұл сөз адамды сабырға, сақ ойлауға шақырады.