Оқығанның көңілі тетік, сөзі майда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Оқыған адам ойлы, түсінігі кең, сөз саптауы жинақы әрі сыпайы болады. Мұндағы «көңілі тетік» дегені — ішкі дүниесі орнықты, пікірі қалыптасқан, әр нәрсеге байыппен қарайтын адам деген сөз. Ал «сөзі майда» — оның тілінің жатық, әдепті, тыңдаушыға жағымды екенін білдіреді. Яғни білім адамды тек ақылды қылып қоймай, мінезін де көркемдейді.
Образдар мен теңеулер
«Тетік» сөзі істің дұрыс жұмыс істейтін, реттелген күйін елестетеді. Бұл жерде ол адамның жан дүниесі мен ойының жүйелі екенін бейнелейді. «Майда сөз» жұмсақ, орынды, мәдениетті сөйлеуді аңғартады. Демек, мақал білімді адамның ішкі тәртібі мен сыртқы әдебі бір-бірімен үйлесетінін көркем образ арқылы жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі заманда бұл мақал оқу мен тәрбиенің адам мәдениетіне әсерін көрсетеді. Университетте көп оқып, кітаппен дос болған адам ойын нақты айтып, дау-дамайда да сабыр сақтайды. Мысалы, жұмыс орнында білімді маман әріптесімен дөрекі емес, байыпты сөйлесіп, мәселені жеңіл шешеді.