Мұртын балта шаппайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда адамның мұрты туралы айтылғандай көрінеді. Бірақ астарында біреудің айласы, тәсілі немесе беделі оңай бұзылмайтыны меңзеледі. Яғни, қайсар, жүрісі орнықты, сөзі өтімді адамға жай ғана қарсы әрекетпен әсер ету қиын. Кейде ол өз дегенін істетіп, өзіне тиіскенді сөзбен де, мінезбен де тоқтатып тастайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мұрт» — адамның сыртқы белгісі ғана емес, оның мінезі мен беделінің нышаны. «Балта шаппайды» дегені — қатты, мықты, алдырмайтын деген бейнелі мағына береді. Балта — күштің, зорлықтың белгісі, ал мұрт — бос нәрсе емес, берік тұрған бір қасиеттің символы. Осы арқылы мақал адамға бірден батпаған, тез еңкеймеген мінезді суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз пікірінен қайтпайтын, тәжірибелі не айлакер адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір әріптесіңізді асығыс шешімге көндіру қиын болса, «Оның мұртын балта шаппайды екен» деп айтуға болады. Бұл — оның берік ұстанымы барын, бір сөзбен иліктіре салу оңай еместігін білдіреді.