Қызға бергенді Қыдыр өтер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баласына берілген сый, құрмет, мал-мүлік не жақсылық бекер кетпейді деген ой. Астарлы мағынасы — қызды қадірлеу, оны сыйлау, қамқор болу арқылы адам өз үйіне де, елге де береке шақырады. Қазақ түсінігінде қыз — жат жұрттық болса да, елдің көркі, үйдің берекесі. Сондықтан қызға көрсетілген ізет пен жомарттық Қыдыр атадай құт әкеледі деп сенген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Қыдыр» — ырыс пен бақтың, құт пен берекенің символы. «Өтер» деген сөз сол жақсылықтың өтеусіз қалмай, қайтып келетінін білдіреді. Яғни қызға жасалған жақсылық тек бір адамға емес, тұтас әулетке игілік болып тарайды деген наным жатыр. Бұл образ халықтың қыз баланы ардақтап, оны құрметтеу арқылы өмірдің де көркейетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қыз тәрбиесіне, сый-құрметке, нәзік жандыларға әділ қарауға қатысты айтылады. Мысалы, бір отбасы қызын оқытуға, өнер үйренуіне, киім-кешек пен қажетіне сараңдық жасамай қолдау көрсетсе, үлкендер «Қызға бергенді Қыдыр өтер» деп, мұндай жақсылықтың қайыры мол болатынын еске салады.