Құдығына қарай қауғасы,
Базарына қарай саудасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр нәрсенің өз өлшемі, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынада құдыққа сай қауға таңдалатыны сияқты, базардағы сауда да сол орынның жағдайына, сұранысына, мүмкіндігіне қарай жүргізіледі. Астарлы мағынасы — адам да, іс те, орта да бір-біріне лайық болуы керек. Яғни бір істі бастарда жағдайды дұрыс бағалап, соған сай амал жасау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құдық» — тереңдік, тіршілік көзі, нақты мүмкіндік; «қауға» — сол мүмкіндікті пайдаланатын құрал. Ал «базар» — көпшілік, қозғалыс, айырбас пен есептің орны; «сауда» — сол ортадағы амал, қатынас, ыңғай. Бұл образдар өмірдегі әр істің өзіндік шарты болатынын көркем түрде танытады. Халық даналығы қарапайым заттарды мысал ете отырып, ойды өте дәл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, оқуда, тіпті қарым-қатынаста да қолданылады. Мысалы, шағын кәсіп ашатын адам алдымен өз қаржысын, сұранысты, орнын есептеп алуы керек. Әйтпесе үлкен дүкенге лайық істі шағын мүмкіндікпен бастаса, қиындыққа тап болады. Сондықтан мақал «әр іске сай амал, әр ортаға сай әрекет керек» деген өмірлік сабақ береді.
Bazaryna qaraı saýdasy.