Құдайға сенген құстай ұшады,
Адамға сенген мұрттай ұшады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға орынсыз, шектен тыс сенудің қауіпті екенін ескертеді. Тура мағынасында құстың еркін ұшуы мен бір нәрсенің мұрттай ұшуы салыстырылады. Астарлы мағынасы: Құдайға, яғни Жаратқанға сеніп, өз ісін адал ниетпен атқарып жүрген адам биік рухта болады, ал адамға ғана арқа сүйеп, соған толық сенген кісі опық жеуі мүмкін. Себебі адам — пенде, уәдеде тұра бермейді, өзгермелі.
Образдар мен теңеулер
«Құстай ұшады» деген теңеу еркіндік, жеңілдік, көңілдің кеңдігі мен сенімнің берік болуын білдіреді. Ал «мұрттай ұшады» тіркесі бір сәтте құлау, сүріну, үміттің үзілуі, алдану мағынасын береді. Яғни бір сенім адамды көтерсе, екінші сенім жерге ұрады деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе уәде көп, бірақ ісі әлсіз адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу танысының сөзіне сеніп, құжатсыз ақша беріп қойса, кейін алданып қалуы мүмкін. Сондықтан адамға сенгенде сақ болған дұрыс, ал басты тірек — адал еңбек, ақыл және Жаратқанға деген сенім.
Adamǵa sengen murttaı ushady.