Сабырлының бағына алма бітер,
Сабырсыздың бағына қау бітер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: сабырлы адамның бағы жемісті, берекелі болады, ал сабырсыз адамның жолы тартып, бақыттың орнына қау секілді қажетсіз, ащы нәрсе тиюі мүмкін деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адам өмірде асықпай, төзіммен, байыппен әрекет етсе, мақсатына жетеді; ал ашуға еріп, шыдамсыздық танытса, өзіне де, ісіне де зиян келтіреді. Сабыр — ақылдың серігі, берекенің кілті.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бағына алма бітер» дегені — берекелі, тәтті, пайдалы несібе. Ал «бағына қау бітер» — қауыз, қабық сияқты құнсыз, дәмсіз нәрсені меңзейді. Яғни біреудің бағы жеміске толса, біреудің ырысы бос қабықтай жұтаң болады деген салыстыру бар. Бұл теңеу арқылы халық сабыр мен шыдамның адам өміріндегі шешуші орнын бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп, отбасылық қарым-қатынас сияқты салаларда өте орынды. Мысалы, бір адам жаңа жұмысқа кіріп, бір айда үлкен нәтиже күтсе, сабырсыздық танытып, тез түңілуі мүмкін. Ал шыдаммен үйреніп, еңбектенсе, тәжірибе жинап, мансабын да, несібесін де арттырады. Сондықтан бұл мақал кез келген іске байыппен қарауға шақырады.
Sabyrsyzdyń baǵyna qaý biter.