Кебіс ұрлаған - бір кісі,
Күмәнді болар мың кісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұсақ бір істен, мысалы кебіс ұрланғаннан, бір адамның ғана кінәсі білінсе де, көпшілік соған күмәнмен қарап қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы: бір адамның жасаған жаман қылығы бүкіл ортаға, елге не туысқа да көлеңке түсіреді. Сондықтан адам өз ісіне абай болып, адал жүріп, басқаның сенімін бұзбауы керек. Бір рет күдік туса, оны қайта орнына келтіру қиын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кебіс» — үлкен қылмыс емес, бірақ ұрлықтың өзі. Ал «мың кісі» — көпшілік, жұрт, қоғам. Яғни, бір адамның әрекеті мың адамның көзқарасына әсер етеді. Кішкентай нәрсе деп қаралса да, ұрлықтың аты — ұрлық, ол адамға да, айналасына да сын. Мақал ұят, абырой, сенім ұғымдарын терең жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің кеңседе ұсақ затты алып кетуі, немесе ортақ мүлікті рұқсатсыз пайдаланып, бүкіл ұжымның беделіне нұқсан келтіруі сияқты жағдайларда айтылады. Мысалы, бір қызметкер құжатты жасырын алып кетсе, кейін сол бөлімдегі адамдарға да сенім азаяды. Сондықтан адалдық — жеке адамның ғана емес, ортақ абыройдың тірегі.
Kúmándi bolar myń kisi.